Kreatywnie o umowie - STGU - Stowarzyszenie Twórców Grafiki Użytkowej
znajdź projektanta

Kreatywnie o umowie

Jakie umowy prawa autorskiego powinien znać każdy kreatywny? Czym jest umowa o przeniesienie majątkowych praw autorskich? Czym różni się licencja wyłączna od niewyłącznej? I o czym warto pamiętać podpisując umowę z klientem? 


UMOWY PRAWA AUTORSKIEGO

Każdy twórca ma prawo swobodnie podjąć decyzję co do tego czy, z kim i na jakich warunkach chce podpisać umowę. Zgodnie z generalną zasadą swobody umów strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie lub zasadom współżycia społecznego (art. 353 (1) KC). W odniesieniu do prawa autorskiego zasada swobody umów doznaje jednak pewnych ograniczeń, o których dowiesz się z dalszej części artykułu. Oto najczęściej spotykane umowy prawa autorskiego:

UMOWA PRZENOSZĄCA WŁASNOŚĆ AUTORSKICH PRAW MAJĄTKOWYCH:

Umowa przenosząca autorskie prawa majątkowe to umowa, dzięki której twórca przenosi na nabywcę autorskie prawa majątkowe do stworzonego przez siebie dzieła. Zakres tych praw określony jest przez treść umowy. Co istotne, umowa przenosząca własność autorskich praw majątkowych musi mieć formę pisemną.

UMOWA O KORZYSTANIE Z UTWORU (UMOWY LICENCYJNE):

W odróżnieniu od umowy przenoszącej majątkowe prawa autorskie, zawarcie umowy licencyjnej nie prowadzi do nabycia praw autorskich przez osobę trzecią. Udzielający licencji (licencjodawca) cały czas pozostaje właścicielem praw autorskich do utworu. Poprzez umowę licencyjną twórca (licencjodawca) udziela drugiej stronie jedynie upoważnienia do korzystania ze swojego utworu i to w tylko w takim zakresie, jaki został określony w treści umowy.

Twórca może udzielić upoważnienia do korzystania z utworu na wymienionych w umowie polach eksploatacji z określeniem zakresu, miejsca i czasu tego korzystania (art. 67 ust. 1 pr. aut.)

Prawo autorskie wyróżnia dwa rodzaje licencji: licencję wyłączna oraz licencję niewyłączną.

Licencja wyłączna daje licencjobiorcy wyłączność korzystania z utworu w zakresie określonym przez treść umowy. Udzielając licencji wyłącznej licencjodawca (twórca) zobowiązuje się do nieudzielania licencji do korzystania z utworu w tym samym zakresie innym osobom. Licencja wyłączna może być udzielona tylko w formie pisemnej.

W odróżnieniu od licencji wyłącznej, licencja niewyłączna nie daje licencjobiorcy wyłączności na korzystanie z utworu w określony w umowie sposób. Udzielający licencji niewyłącznej (twórca) może nie tylko sam dalej korzystać z utworu, ale również udzielać dalszych licencji w dowolnym zakresie (również w zakresie udzielonej wcześniej licencji) innym osobom. W odróżnieniu od licencji wyłącznej, licencja niewyłączna może być udzielona w dowolnej formie, np. ustnie.

CZAS TRWANIA I WYPOWIEDZENIE UMOWY LICENCYJNEJ

Umowa licencyjna może być zawarta na czas nieokreślony. Jeśli ramy czasowe obowiązywania umowy licencyjnej nie zostały określone przez strony w umowie (brak zapisu o udzieleniu licencji na czas nieokreślony), przyjmuje się, że umowa została zawarta na okres 5 lat. Po upływie tego czasu umowa automatycznie wygasa. W celu uniknięcia ewentualnych niejasności warto zadbać o dokładne określenie w treści umowy ram czasowych, w których ma obowiązywać licencja.

Umowa licencyjna może być rozwiązana przy zachowaniu terminów dowolnie określonych przez strony lub (jeśli takie nie zostały ustalone w umowie) terminów określonych przez przepisy ustawy z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Ustawowy termin wypowiedzenia umowy licencyjnej wynosi rok naprzód licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło wypowiedzenie. To znaczy, że umowa wypowiedziana na przykład we wrześniu 2013 r. wygaśnie dopiero z końcem 31 grudnia 2014 r. Umowę rozwiązać można również w tzw. trybie szczególnym, w sytuacjach wyraźnie określonych przez umowę lub ustawę.

LICENCJA A SUBLICENCJA

Co do zasady osoba, która nabyła licencję (licencjobiorca) nie może upoważniać innych osób do korzystania z utworu. Udzielenie dalszej licencji przez licencjobiorcę możliwe jest tylko i wyłącznie po uzyskaniu wyraźnej zgody licencjodawcy. Warto wiedzieć, że sublicencja trwa tylko do momentu trwania licencji, która była podstawą udzielenia sublicencji. Z chwilą wygaśnięcia licencji, wygasa również sublicencja.

CO POWINNO ZNALEŹĆ SIĘ W UMOWIE PRAWA AUTORSKIEGO?

W każdej umowie prawa autorskiego (zarówno tej o przeniesienie autorskich praw majątkowych, jak i umowie licencyjnej) należy precyzyjnie określić pola eksploatacji, na których utwór może być wykorzystywany. Pola eksploatacji to – najprościej mówiąc – sposoby eksploatacji utworu. Zarówno umowa o przeniesienie praw autorskich, jak i umowa licencyjna może dotyczyć tylko i wyłącznie pól eksploatacji znanych w chwili jej zawarcia. Chodzi tutaj o to, aby chronić twórcę przed przeniesieniem na osobę trzecią nadmiaru praw w stosunku do zamierzonego celu.

Przepisy prawa autorskiego zakazują podpisywania umów dotyczących wszystkich utworów (lub wszystkich utworów określonego rodzaju) jednego autora mających dopiero powstać w przyszłości.


Cały tekst

^ Wróć na górę